Witam
Na dzis przygotowalem "ocr" artykulu zamieszczonego w "Trakcja i Wagony" nr1
z 1979 roku
inz. Jozef Kotewicz
glowny inzynier
Fabryki Lokomotyw i Wagonow HCP
mgr inz. Ryszard Kuzora
z-ca glownego technologa
Fabryki Lokomotyw i Wagonow HCP
"Rozwoj metod wytwarzania wagonow osobowych
w Zakladach H. Cegielski"
629.45.002.2(438)
W produkcji pasazerskich wagonow osobowych w Zakladach H. Cegielski nastepuje
ciagle doskonalenie metod wytwarzania. Jest to zarowno wynikiem rozwoju
konstrukcji, wprowadzania nowych materialow, jak i dazenia do podniesienia
jakosci, - potaniania produkcji oraz poprawy trudnych i uciazliwych warunkow
pracy. Rozwoj technologii wytwarzania w zasadzie objal wszystkie fazy
produkcyjne budowy wagonow, uwidocznil sie jednak glownie w zakresie
mechanizacji prac recznych i w poprawie warunkow pracy. Wynika to z samego
procesu produkcyjnego budowy wagonow, w ktorym wystepuje duzy udzial prac
recznych oraz uciazliwych o duzym natezeniu halasu. Biorac pod uwage dlugi, 50-
letni okres produkcji wagonow w Zakladach HCP pominieto w niniejszym artykule
zmiany sposobu wytwarzania, ktore maja charakter historyczny, a podano te,
ktore ksztaltuja dzisiejszy poziom technologii w podstawowych fazach
produkcji, tj. w procesach budowy pudla, pracach malarskich oraz w montazu i
probach sprawdzajacych wagonow.
Postep w zakresie budowy pudel wagonowych
Pudla wagonowe budowane sa z cienkosciennych konstrukcji stalowych, calkowicie
spawanych. Przy ich wykonaniu dominuja prace montazowo-spawalnicze oraz
wystepuje szereg prac halasliwych, jak szlifowanie spoin, nitowanie i
prostowanie. Wokol tych prac skupia sie wiec zasadnicza dzialalnosc w zakresie
postepu technicznego i w tych kierunkach nastepowal rozwoj technologii.
Obserwujac z perspektywy czasu wyniki tej dzialalnosci nalezy podkreslic
zmiany w technologii spawania, a mianowicie zastapienie spawania recznego
elektrodami spawaniem polautomatycznym w oslonie CO2. Spawanie w oslonie CO2
zastosowano calkowicie przy wykonaniu zespolow pudla (scian, podwozia i dachu)
oraz wprowadzono w przewazajacej czesci prac przy montazu pudla, przy czym na
uwage zasluguja takie procesy, jak: spawanie cienkich blach podlogowych
wewnatrz pudla wagonu (blachy gatunku 10HA o grubosci 1 mm) realizowane przy
zastosowaniu urzadzen spawalniczych typu Migomat 160, spawanie we wnetrzu
pudla przy zastosowaniu przedluzonego przewodu od polautomatu do raczki
spawalniczej i dodatkowego podajnika oraz spawanie punktowe w oslonie CO2
(elektronitowanie) zastosowane do laczenia szkieletu z blachami poszyciowymi
scian bocznych i podlog wagonowych przeznaczonych na tor 1520 mm (rys. 1).
Korzysci wynikajace z przejscia na spawanie polautomatyczne w oslonie CO2 - to
mechanizacja recznych prac zwiekszajaca wydajnosc pracy, lepsza jakosc zlacz
oraz zmniejszenie zapylenia dymami spawalniczymi.
Poza spawaniem w oslonie CO2 poszerzono zakres stosowania procesow zgrzewania.
W podzespolach pudla zgrzewanie zastosowano do scian przedsionkowych wagonow
na tor 1520 mm oraz do ryflowanych blach podlogowych wagonow typu UIC. Dalsze
rozszerzenie procesow zgrzewania, ktore w kostrukcjach cienkosciennych z uwagi
na minimalne odksztalcenia spawalnicze jest technologia najkorzystniejsza,
zostalo ograniczone z uwagi na brak odpowiednich zgrzewarek.
Wprowadza sie sprawniejsze oprzyrzadowanie, ograniczajace do minimum reczne
prace przy ustawianiu i mocowaniu poszczegolnych detali podczas spawania. Do
mocowania czesci w miejsce dociskow srubowych stosuje sie dociski pneumatyczne
zamocowane na stale w przyrzadach, wzglednie na przejezdnych wzdluz przyrzadu
wozkach. Zastosowane przyrzady zapewniaja uzyskanie wymaganych strzalek
ugiecia oraz naddatki na skurcze spawalnicze. Uwzgledniajac czesto zmieniajace
sie i krotkie serie wagonow typu UIC, zastosowano do wykonania scian bocznych
i dachow pudel tych wagonow uniwersalne przezbrajalne przyrzady montazowo-
spawalnicze.
Udoskonalono rowniez technologie wykonania zespolow pudla (sciany, dachy i
podwozia). Wprowadzono nowa technologie wykonania scian bocznych. Polega ona
na przyjeciu bazy od zewnetrznej powierzchni blach poszyciowych oraz montazu i
spawaniu najpierw blach, a nastepnie na blachach szkieletu (rys. 2). Nowa
technologie zastosowano do wykonania scian bocznych wagonow na tor 1520 mm i
wagonow typu UIC. Rowniez opracowano i wdrozono nowa technologie wykonania
dachow na tor 1520 mm (rys. 3) oraz usprawniono technologie wykonania dachow
wagonow UIC. W efekcie poza lepsza powierzchnia scian i dachow uzyskano
obnizenie pracochlonnosci ich wykonania.
Stopniowo eliminuje sie uciazliwe i halasliwe reczne prostowanie pudel.
Opracowano i wdrozono plytowa technologie prostowania blach poszyciowych scian
bocznych (rys. 4). Istota tej technologii prostowania polega na scisnieciu
prostowanej blachy poszyciowej miedzy dwoma plytami (zewnetrzna plyta z
otworami, a wewnetrzna pelna), podgrzaniu jej palnikami gazowymi przez otwory
plyty zewnetrznej i rownoczesnym ochlodzaniu woda uprzednio podgrzanych
miejsc. Do opracowanej technologii dostosowano stanowiska prostowania oraz
wykonano specjalne urzadzenia portalowe do docisku plyt.
Metoda plytowa pozwolila zasadniczo ograniczyc halas podczas prostowania pudla
oraz zmniejszyc wysilek fizyczny prostowaczy przy jednoczesnym uzyskaniu scian
o mniejszych nierownosciach. W celu dalszego ograniczenia halasu na oddziale
prostowania pudel wydzielono stanowiska przeznaczone tylko do prac prostowania
i przedzielono je specjalnymi scianami dxwiekochlonnymi. Uzyskano obnizenie
natezenia halasu od 7 do 28 dB.
Poza procesem prostowania zrealizowano rowniez wiele przedsiewziec
ograniczajacych halas w procesach budowy pudla. Z wazniejszych wymienic nalezy:
- zastosowanie do ukosowania krawedzi pod spawy palenia sekatorami w miejsce
recznego halasliwego ukosowania przecinakami,
- wprowadzenie bezhalasowego nitowania odlewow staliwnych do spawanej
konstrukcji w podwoziach wagonow na tor 1520 mm zamiast halasliwego nitowania
recznego,
- wprowadzenie do szlifowania spoin szlifierkami pneumatycznymi tarcz
bakelitowych zamiast ceramicznych.
W pudle i podzespolach pudla wprowadzono zmiany konstrukcyjne usprawniajace
ich wykonanie, jak np.: ograniczenie spoin laczacych szkielet z poszyciem,
zmiane polaczenia scian z dachem oraz zmiane polaczenia podwozia ze scianami.
Rowniez widoczny jest postep w zakresie wykonania detali pudla. Z wazniejszych
prac wymienic nalezy:
- wprowadzenie obciagania krokwi dachowych zamiast giecia recznego na goraco
oraz obcinania ich koncowek w przyrzadzie na prasie zamiast upalania (rys. 5),
- wprowadzenie ukosowania prostych krawedzi pod spawy zamiast bardziej
pracochlonnego strugania,
- zastosowanie wydajniejszej wypalarki sterowanej fotokomorka zamiast
uprzednio stosowanej ze sterowaniem tradycyjnym,
- zastosowanie wykrawania wyciec otworow okiennych na prasach.
malowanie wagonow
Postep w zakresie malowania zwiazany jest zarowno z wprowadzeniem nowych
wyrobow malarskich, jak i coraz doskonalszych metod malowania. Z wprowadzonych
nowych wyrobow malarskich wymienic nalezy:
- zastosowanie do gruntowania pudel wagonowych (wszystkich powierzchni
zewnetrznych i wewnetrznych) farby gruntowej UIC3 zamiast toksycznej, olejnej
farby miniowej, powodujacej choroby zawodowe,
- zastosowanie dxwiekochlonnej pasty MAK -do pokrycia wewnetrznych
powierzchni pudla wagonowego,
we wnetrzu pudla wagonowego
- zastosowanie do malowania zewnetrznego pudel wagonowych specjalnego
zestawu malarskiego opartego na wyrobach alkidowych i szpachlowce
emulsyjnej, ktory zastapil uprzednio stosowany zestaw olejny. Podkreslic
nalezy, ze zestaw alkidowy zwiekszyl trwalosc powlok malarskich, szczegolnie w
trudnych warunkach klimatycznych (+/- 50°C), co bylo bardzo istotne dla
wagonow przeznaczonych na eksport. Poza wymienionymi wyrobami, ktore do chwili
obecnej stosowane sa w produkcji seryjnej, fabryka w wagonach
produkowanych na eksport do Maroka zastosowala odznaczajace sie wysoka
trwaloscia wyroby poliuretanowe z importu. Czynione sa rowniez proby
zastosowania wyrobow poliuretanowych produkcji krajowej. Zastosowanie
wyrobow poliuretanowych w produkcji seryjnej jest uzaleznione od
uruchomienia produkcji tych wyrobow przez krajowy przemysl farb i lakierow.
Waznym wskaxnikiem przy wprowadzaniu nowych zestawow malarskich jest zywotnosc
powlok. Zewnetrzne powloki malarskie wykonane zestawem olejnym wytrzymywaly
jeden rok, powloki wykonywane zestawem alkidowym wytrzymuja od 2 do 3 lat, a
powloki wykonane zestawem poliuretanowym wytrzymuja co najmniej 5 lat.
Rozpatrujac rozwoj technologii procesow malarskich daje sie zauwazyc:
1) generalne przejscie z malowania pedzlem na bardziej wydajne malowanie
natryskowe z wykorzystaniem sprezonego powietrza oraz malowanie
hydrodynamiczne. Malowanie natryskowe sprezonym powietrzem stosowane jest do
nakladania pasty dxwiekochlonnej we wnetrzu pudel wagonowych (rys. 6). Do
natrysku tego odpowiednio dostosowano kabine oraz zwentylowano wnetrze pudla,
co bylo bardzo istotne z uwagi na duze zapylenie, jak i zagrozenie od strony
wybuchowosci. Do nakladania pozostalych powlok malarskich zastosowano natrysk
hydrodynamiczny (rys. 7);
2) wprowadzenie nakladania emalii metoda "mokro-mokro", ktora polega na
nalozeniu drugiej warstwy emalii na jeszcze nie calkowicie wysuszona pierwsza
warstwe. Uzyskano przez to skrocenie cyklu
... wiecej »